There are no translations available.

Upphaf fiskirannsókna í Jökulsárlóni

Fiskarnir √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni, g√∂nguheg√įun √ĺeirra og umhverfi

N√°tt√ļrufegur√įin sem einkennir J√∂kuls√°rl√≥n og umhverfi √ĺess er einst√∂k og √ĺv√≠ ekki a√į undra a√į sv√¶√įi√į er ein √ĺekktasta n√°tt√ļruperla √ćslands. L√≠fr√≠ki vatnakerfis J√∂kuls√°rl√≥ns b√Ĺr einnig yfir einst√∂kum t√∂frum ekki s√≠st vegna fj√∂lbreytni og afls √ĺeirra umhverfis√ĺ√°tta sem √ĺar m√¶tast.

Um langan aldur haf√įi mig langa√į til a√į kanna fiskinn √≠ √ĺessu einstaka vatnakerfi sem daglega er meitla√į af samspili √≠ss, ferskvatns og sj√°var. √Ā endanum gafst m√©r s√≠√įan k√¶rkomi√į t√¶kif√¶ri til a√į gera veruleika √ļr √ĺeim vangaveltum √ĺegar ranns√≥knafyrirt√¶ki mitt Laxfiskar f√©kk styrk fr√° styrktarsj√≥√įi Vina Vatnaj√∂kuls til a√į m√¶ta hluta af kostna√įi vi√į a√į stunda fiskiranns√≥knir √ĺar. Ni√įurst√∂√įur fr√° √ĺessari fyrstu fiskiranns√≥kn √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni √°rin 2014 og 2015 setti √©g fram √≠ r√≠kulega myndskreyttri sk√Ĺrslu √° li√įnu vori og h√©r er hlekkur √° √ĺ√° √≠tarlegu samantekt.

Fiskar, hvalir og mælingar á hita ferskvatns og sjávar
√ć ranns√≥kninni voru fiskar vatnakerfisins √≠ a√įalhlutverki. En ranns√≥knarvinnan skila√įi l√≠ka fyrir austanvert vatnakerfi√į n√Ĺjum uppl√Ĺsingum um hita ferskvatns √°ri√į um kring og reyndar sj√°var a√į hluta √ĺegar hans g√¶tti √≠ austurbotni J√∂kuls√°rl√≥ns. Ranns√≥knin s√Ĺndi einnig fram √° tilvist hn√≠sa √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni, sem jafnframt var fyrsta sta√įfesta tilvik um dv√∂l sm√°hvala √ĺar.

G√∂nguatferli silunganna, √¶ti √ĺeirra, st√¶r√į v√∂xtur og aldur
Ranns√≥knin s√Ĺndi a√į √¶tisg√∂ngur sj√≥birtinga og sj√≥bleikja f√≥ru fyrst og fram √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni a√į sumri og fram √° haust √ĺ√≥ svo d√¶mi fengist um g√∂ngur √≠ l√≥ni√į a√į vori. √ć sk√Ĺrslunni er fari√į √≠ saumana √° g√∂nguheg√įun sj√≥birtings og a√į nokkru fyrir sj√≥bleikju en rafeindafiskmerki og skr√°ningast√∂√įvar voru √≠ lykilhlutverki a√į afla √ĺeirra √≠tarlegu uppl√Ĺsinga. √ěar er um a√į r√¶√įa landfr√¶√įilega kortlagningu √° √ĺv√≠ hvernig fiskarnir n√Ĺta s√©r tiltekin v√∂ktu√į sv√¶√įi sem sett er fram √≠ mismunandi t√≠maupplausn (1 klst ‚Äď 1 vika). Einn sj√≥birtingur bar hlj√≥√įsendimerki sem gaf uppl√Ĺsingar um d√Ĺpi√į sem fiskurinn f√≥r um en hann f√≥r snemmhendis ni√įur fyrir 100 m d√Ĺptar√ĺolm√∂rk merkisins og sprengdi nema √ĺess. Eftir stendur sta√įfesting √ĺess a√į birtingur eigi √ĺa√į til a√į fara svo dj√ļpt √≠ √ĺessu d√Ĺpsta st√∂√įuvatni √ćslands, sem d√Ĺpkar me√į hverju √°rinu sem l√≠√įur. Mesta botnd√Ĺpi J√∂kuls√°rl√≥ns er n√ļ komi√į fast a√į 300 metrum og fiskinum √ĺv√≠ l√≠til d√Ĺptartakm√∂rk sett √ĺar. √ć sk√Ĺrslunni eru auk √ĺessa birtar uppl√Ĺsingar um √¶ti silunganna og v√∂xt. Auk √ĺess sem aldur √ĺeirra er sko√įa√įur me√į hli√įsj√≥n af st√¶r√į √ĺeirra, allt fr√° sei√įum til 57 cm langra fiska.

Fisktegundirnar
Sj√≥g√∂ngusilungar √ĺessir af tegundum urri√įa og bleikju dv√∂ldu √≠ l√≥ninu √°samt flundru sem √ĺar var r√°√įandi √≠ fj√∂lda. En einnig var √≠ ranns√≥knavei√įunum sta√įfest tilvist lo√įnu, sands√≠la og horns√≠la √≠ sj√°varl√≥ninu.

Uppruni göngusilunganna
Hva√įan skyldi √ĺ√° koma s√° g√∂ngusilungurinn sem n√Ĺtir s√©r √ĺetta magna√įa sj√°varl√≥n til √¶tis√∂flunar?  Ranns√≥knir ofanvert √≠ vatnakerfinu, √≠ st√∂√įuv√∂tnum og √°m sem renna √≠ austurbotn J√∂kuls√°rl√≥ns, s√Ĺna a√į hluti sj√≥birtingsins og sj√≥bleikjanna var runninn √ĺa√įan, en √ĺa√į var ekki einhl√≠tt. √ěannig hafa tveir sj√≥birtingar endurheimst √≠ vei√įi utan vatnakerfisins sem s√Ĺnir a√į sj√≥birtingar √¶tta√įir √ļr √∂√įrum vatnakerfum sj√° √°st√¶√įu til a√į n√Ĺta s√©r √¶tisframbo√į J√∂kuls√°rl√≥ns √° √¶tisg√∂ngum s√≠num √≠ sj√≥. Annar umr√¶ddra sj√≥birtinga endurheimtist √≠ li√įnum september √ĺar sem hann var m√¶ttur til hrygningar √≠ Fjar√įar√° sem rennur √≠ Papafj√∂r√į (Pap√≥s) en stysta sj√≥lei√į √ĺanga√į er 70 km fr√° √≥si hinnar √∂rstuttu J√∂kuls√°r √° Brei√įmerkursandi, √ļtfalls J√∂kuls√°rl√≥ns.

Langfer√įalangur √° m√¶likvar√įa sj√≥birtinga
H√©r l√¶t √©g fylgja me√į graf sem gefur inns√Ĺn √≠ √ĺa√į hvernig umr√¶ddur fiskur var a√į n√Ĺta J√∂kuls√°rl√≥n √ĺa√į √°r (j√ļn√≠ 2014 ‚Äď j√ļn√≠ 2015) sem v√∂ktun st√≥√į yfir √° fer√įum fiskanna √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni. √ěv√≠ til vi√įb√≥tar set √©g me√į loftmyndakort sem s√Ĺnir hvar fiskurinn endurveiddist n√ļ r√≠flega √ĺremur √°rum eftir a√į hann var merktur √≠ j√ļn√≠ 2014.
gonguhegdun_sjobirtings_nr5_jokulsarloni-johannes_sturlaugsson_laxfiskar

G√∂nguheg√įun sj√≥birtings √° √¶tisg√∂ngu me√į hli√įsj√≥n af vi√įveru hans √≠ austurbotni J√∂kuls√°rl√≥ns. Annarsvegar √°ri√į 2014 (v√∂ktun √° tveimur st√∂√įvum fyrir hlj√≥√įsendimerki) og hinsvegar √≠ upphafi √¶tisg√∂ngu hans 2015 (en √ĺa√į √°r var ytri st√∂√į eing√∂ngu virk √≠ rekstri og s√≠√įan tekin upp √≠ s√≠√įustu viku j√ļn√≠). Dv√∂l √° vi√įkomandi st√∂√įvum er fyrir hverja viku gefin upp sem hlutfall af heildart√≠ma √ĺeirrar viku √° klukkustundargrunni. Uppl√Ĺsingar eru tilgreindar um fiskinn, merkingu hans og fj√∂lda skr√°ninga √° vi√įveru hans til samans √° st√∂√įvunum.


ferdir sjobirtings - jokulsarlon 2014 fjardara 2017 - johannes s -laxfiskar

 
fjardara i okt 2017- mynd johannes sturlaugsson laxfiskumMyndin s√Ĺnir heima√° sj√≥birtings nr. 5 sem veiddist √ĺar s√≠√įla √≠ september 2017 ofan vi√į √ĺj√≥√įveg en √ĺa√įan er myndin tekin ni√įur eftir √°nni og √≠ fjarl√¶g√į s√©st Pap√≥s sem h√ļn rennur √≠.

Nau√įsyn v√∂ktunar √° umhverfi og l√≠fr√≠ki J√∂kuls√°rl√≥ns
V√≠st er a√į √∂rar breytingar √° umhverfi og l√≠fr√≠ki J√∂kuls√°rl√≥ns ver√įa √≠ n√°inni framt√≠√į √°fram eitt af s√©rkennum √ĺessa vistkerfis. Mikilv√¶gt er a√į vakta √ĺ√¶r st√≥rst√≠gu breytingar √° umhverfis√ĺ√°ttum og l√≠fr√≠ki sem vi√į upplifum n√ļ √° √ĺessu sv√¶√įi, √ĺv√≠ um einstakt t√¶kif√¶ri er √ĺar a√į r√¶√įa til a√į afla uppl√Ĺsinga um √ĺ√° ferla sem √≠ hlut eiga.

H√©r fylgir √°grip af efni sk√Ĺrslunnar:
(Jóhannes Sturlaugss. 2017.Fiskirannsóknir í vatnakerfi Jökulsárlóns 2014-15. Laxfiskar.40 bls)

Ranns√≥knafyrirt√¶ki√į Laxfiskar h√≥f ranns√≥kn √° fiskum og umhverfi √ĺeirra √≠ vatnakerfi J√∂kuls√°rl√≥ns √° Brei√įamerkursandi √≠ byrjun sumars 2014 sem st√≥√į fram √° sumar 2015. Ranns√≥knin var fj√°rm√∂gnu√į af Laxfiskum og me√į styrk fr√° Vinum Vatnaj√∂kuls. Ranns√≥knin er √≠ megindr√°ttum tv√≠skipt hva√į gagnas√∂fnun var√įar. Annarsvegar var g√∂gnum safna√į 2014 me√į netavei√įi √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni og me√į rafvei√įi √° sei√įum √≠ √°m sem til √ĺess renna. Hinsvegar var g√∂gnum safna√į me√į v√∂ktun 2014-2015 fyrir tilstilli s√≠rita sem ger√įu kleift a√į skr√°setja vi√įdv√∂l sj√≥birtings og sj√≥bleikju √° v√∂ktu√įum sv√¶√įum √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni og samhli√įa voru hitas√≠ritar n√Ĺttir til a√į framkv√¶ma m√¶lingar √° hita √ĺeirra sv√¶√įa og √≠ straumv√∂tnum sem √ĺar renna til J√∂kuls√°rl√≥ns. Markmi√į ranns√≥knanna er a√į afla grunnuppl√Ĺsinga um g√∂nguheg√įun sj√≥birtinga og sj√≥bleikju er n√Ĺta s√©r J√∂kuls√°rl√≥n og hitafari√į √° √ĺeirri √¶tissl√≥√į fiskanna, auk √ĺess a√į afla grunnuppl√Ĺsinga um √ĺ√¶r fisktegundir sem finnast √≠ vatnakerfi J√∂kuls√°rl√≥ns. Uppl√Ĺsingar fr√° √ĺessari fyrstu ranns√≥kn √° fiski √≠ vatnakerfi J√∂kuls√°rl√≥ns gefa inns√Ĺn √≠ √°hugavert l√≠fr√≠ki √ĺessarar n√°tt√ļruperlu Vatnaj√∂kuls√ĺj√≥√įgar√įs. R√≠flega 400 fiskar voru veiddir √≠ vatnakerfi J√∂kuls√°rl√≥ns. Af √ĺeim voru r√≠flega 100 √ĺeirra merktir (rafeindafiskmerki; sl√∂ngumerki; √∂rmerki) til a√į afla frekari gagna um √ĺ√° fr√° endurvei√įi og fr√° v√∂ktun fiska sem b√°ru rafeindafiskmerki (hlj√≥√įsendimerki og m√¶limerki). Alls veiddust r√≠flega 300 fiskar √≠ net √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni. Megni√į af √ĺeim fiski voru flundrur sem veiddust b√¶√įi vestan- og austanvert √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni en √≠ austurhlutanum veiddust einnig g√∂ngusilungar √≠ tugav√≠s og lo√įna auk sands√≠la sem fengust sem ‚ÄĚme√įafli‚ÄĚ, n√Ĺ√©tin √ļr maga sj√≥birtings og horns√≠li s√°ust. √ć austurbotni J√∂kuls√°rl√≥nsins var s√≠√įan hluta g√∂ngusilungsins sem veiddur var, fylgt eftir me√į √ĺv√≠ a√į vakta me√į tveimur skr√°ningarst√∂√įvum vi√įdv√∂l √ĺeirra hlj√≥√įsendimerktu sj√≥birtinga og sj√≥bleikju. Sj√≥birtingarnir sem veiddust √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni voru 21-57 cm langir og fj√∂gurra (4+) til √°tta √°ra gamlir (8+). Flestir √ĺeirra voru geldfiskar en tveir √ĺeirra allra st√¶rstu h√∂f√įu hrygnt √°rinu √°√įur. Tveir birtinganna voru √≠ sinni fyrstu sj√≥fer√į (21-23 cm langir) en a√įrir h√∂f√įu gengi√į √°√įur √≠ sj√≥ allt fr√° einu skipti og upp √≠ 5 skipti. Reynslumesti s√¶garpurinn sem jafnframt var √ĺeirra st√¶rstur var √ĺv√≠ √≠ sinni sj√∂ttu sj√≥fer√į √ĺegar hann var merktur. √öt fr√° lestri hreisturss√Ĺna sem tekin voru m√°tti l√≠ka sj√° hver aldur birtinganna √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni var vi√į fyrstu sj√≥g√∂ngu √ĺeirra, en √ĺ√° voru flestir √ĺeirra √ĺriggja √°ra (3+), en √ĺri√įjungur √ĺeirra voru fj√∂gurra √°ra (4+) √ĺegar √ĺeir gengu √≠ fyrsta sinn √≠ sj√≥. Sj√≥bleikjur sem veiddust √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni voru 15-42 cm a√į lengd og fj√∂gurra (4+) til sex √°ra (6+) gamlar en aldur √ĺeirra sm√¶stu var ekki sko√įa√įur √ĺannig a√į m√∂gulegt er a√į √ĺriggja √°ra bleikjur hafi veri√į √° me√įal sj√≥bleikjanna. Flundrur sem veiddust √≠ net √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni voru fr√° √ĺv√≠ a√į vera 9 cm og upp √≠ 35 cm a√į lengd og tveggja (2+) til fj√∂gurra (4+) √°ra gamlar. Lo√įnur sem h√°fa√įar voru √≠ austurbotni J√∂kuls√°rl√≥ns voru 15-16 cm langar. √Üti fiskanna √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni var sko√įa√į hj√° √ļrtaki fiska og ef mi√įa√į er vi√į r√ļmtak √¶tisins √ĺ√° var lo√įnan mikilv√¶gasta √¶ti sj√≥birtinga, marfl√¶rnar voru hinsvegar mikiv√¶gasta √¶ti sj√≥bleikja og reyndar flundra l√≠ka. Af √∂√įru √¶ti sem kom fyrir √° matse√įli √ĺessara fiska voru sands√≠li og vorflugulirfur. Ranns√≥knin sta√įfesti a√į ofar √≠ vatnakerfinu J√∂kuls√°rl√≥ns var auk horns√≠la a√į finna urri√įa og bleikju allt fr√° 4,5 cm l√∂ngum og eins √°rs g√∂mlum (1+) sei√įum til fullvaxta fiska, b√¶√įi √≠ √°num sem renna √≠ austurbotn l√≥nsins sem og √≠ t√¶rum st√∂√įuv√∂tnum sv√¶√įisins, svonefndum Stemmuv√∂tnum sem hv√≠la √≠ d√Ĺpstu kvosunum √ĺar sem j√∂kull√≥ni√į Stemmul√≥n r√©√į r√≠kjum fyrir r√ļmum aldarfj√≥r√įungi. Flundruna var einnig a√į finna √≠ b√°√įum √°num upp fr√° J√∂kuls√°rl√≥ni, b√¶√įi √≠ j√∂kul√°nni Ve√įur√° og √≠ Stemmuvatna√°nni allt fr√° t√¶plega 8 cm l√∂ngum sei√įum og upp 24 cm langa fiska. √Ā me√įal √ĺeirra silunga sem √°ttu l√∂gheimili sitt √≠ Stemmuv√∂tnum og Stemmuvatna√°nni voru fiskar sem sta√įfest var a√į n√Ĺta s√©r J√∂kuls√°rl√≥n √° me√įan √¶tisg√∂ngu sumarsins stendur, b√¶√įi sj√≥birtingur og sj√≥bleikja. Endurvei√įi merktra fiska s√Ĺndi einnig a√į hluti sj√≥birtings sem n√Ĺtir √¶tissl√≥√į J√∂kuls√°rl√≥ns er √¶tta√įur √ļr √°m utan vatnakerfis J√∂kuls√°rl√≥ns. Um √ĺa√į vitna√įi sj√≥birtingur √ļr Smyrlabjarga√° er veiddist √ĺar vori√į 2016, en hann var √° √¶tisg√∂ngu √≠ austurbotni J√∂kuls√°rl√≥ns √≠ j√ļn√≠ 2014 er hann veiddist √ĺar og var merktur me√į hlj√≥√įsendimerki sem s√Ĺndi a√į hann var vi√įlo√įandi sv√¶√įi√į fram √≠ september. Skr√°ningar hlj√≥√įsendimerkjanna s√Ĺndu a√į sj√≥birtingarnir n√Ĺttu allir vakta√įan austurhluta J√∂kuls√°rl√≥ns √≠ j√ļn√≠, j√ļl√≠ og √°g√ļst og tveir √ĺeirra voru √ĺar enn √° sveimi √≠ september. Algengast var a√į birtingarnir k√¶mu inn √° √ĺennan austasta hluta l√≥nsins √≠ hverri viku √ĺ√≥ svo a√į dvalart√≠minn v√¶ri stundum skammur. Einn merktu sj√≥birtinganna h√©lt sig hinsvegar utan √ĺessa innsta sv√¶√įis austurhluta J√∂kuls√°rl√≥ns √≠ r√≠flega 3 vikur samfellt af sumarlangri √¶tsg√∂ngu hans. √Ā heildina liti√į √ĺ√° s√Ĺna g√∂gnin a√į austasti hluti J√∂kuls√°rl√≥ns er mikilv√¶gur hluti √¶tissl√≥√įarinnar hj√° birtingum er n√Ĺta J√∂kuls√°rl√≥n √° √¶tisg√∂ngum s√≠num. Sj√≥birtingarnir sem b√°ru hlj√≥√įsendimerkin luku g√∂ngum s√≠num um austasta hluta J√∂kuls√°rl√≥ns s√≠√įla √≠ √°g√ļst e√įa september sem um lei√į vitna√įi um lok sj√≥g√∂ngu √ĺess √°rs hj√° sj√≥birtingunum. Einn sj√≥birtingur bar hlj√≥√įsendimerki sem gaf uppl√Ĺsingar um d√Ĺpi√į sem fiskurinn f√≥r um en snemmhendis f√≥r fiskurinn ni√įur fyrir 100 m d√Ĺptar√ĺolm√∂rk merkisins og sprengdi nema √ĺess, en eftir stendur sta√įfesting √ĺess a√į birtingur eigi √ĺa√į til a√į fara svo dj√ļpt √ĺarna, en botnd√Ĺpi√į er √ĺ√≥ r√≠flega tv√∂falt meira √° √ĺessu sv√¶√įi og fiskinum √ĺv√≠ l√≠til takm√∂rk sett √ĺar. Sj√≥bleikjan sem merkt var me√į hlj√≥√įsendimerki √≠ j√ļn√≠ 2014 vir√įist hafa veri√į a√į lj√ļka vi√į √¶tisg√∂ngu s√≠na √ĺa√į √°ri√į √≠ J√∂kuls√°rl√≥ni ef marka m√° skammvinna dv√∂l hennar vi√į skr√°ningarst√∂√įvarnar √≠ j√ļn√≠ 2014. N√¶st d√ļkkar bleikjan upp vi√į ytri skr√°ningarst√∂ina √≠ austurhluta J√∂kuls√°rl√≥ns √≠ mars 2015 √ĺar sem h√ļn dvelur √≠ f√°eina daga. A√į endingu veiddist bleikjan √≠ √°li√įnum j√ļn√≠ 2015 vestanvert √≠ Stemmul√≥ni, sy√įsta vatninu √≠ h√≥pi Stemmuvatnanna er s√Ĺnir a√į sj√°vardv√∂linni lauk eigi s√≠√įar en √≠ j√ļn√≠. Greining √° g√∂nguheg√įun sj√≥birtings √° fer√į um austurbotn J√∂kuls√°rl√≥ns s√Ĺndi a√į hann n√Ĺtti v√∂ktu√įu sv√¶√įin framan af sumri n√°nast eing√∂ngu a√į n√≥ttu og a√į minna leyti a√į morgninum en √≥verulega fr√° h√°degi fram a√į mi√įn√¶tti fyrr en kemur fram √≠ september. Reyndar s√Ĺna g√∂gnin a√į √° n√¶turg√∂ltri s√≠nu inn √° v√∂ktu√įu sv√¶√įin √ĺ√° voru fer√įir birtingsins almennt √≠ tengslum vi√į sj√°varf√∂llin ef teki√į var mi√į af fl√≥√įh√¶√įart√∂flug√∂gnum sem yfirf√¶r√į voru √° athugunarsv√¶√įi√į. √ěa√į vi√įmi√į s√Ĺndi a√į sj√≥birtingurinn dvaldi mest innst √≠ austurbotni J√∂kuls√°rl√≥ns um h√°fl√¶√įi√į og h√©lt s√≠√įan √ĺa√įan a√į jafna√įi √° √ļtfallinu.

Hn√≠sur tv√¶r til √ĺrj√°r √≠ senn s√°ust √≠treka√į og voru mynda√įar vi√į ranns√≥knina √≠ austurbotni J√∂kuls√°rl√≥n sumari√į 2014. √ěar var um a√į r√¶√įa fyrsta sta√įfesta tilvik um dv√∂l hvala √≠ sj√°varl√≥ni h√©rlendis.

  Hradastadir 1

  IS-271 Mosfellsbaer

  ICELAND


  SEND US A MESSAGE

  Email: laxfiskar@laxfiskar.is

  Tel: + 354 - 664 7080